De Nieuwe Groenmarkt rond 1909

Presentatie over de cultuurhistorie van de Nieuwe Groenmarkt en de Krocht vanaf de Middeleeuwen – 31 januari 2024 in de Gravenzaal

Te weinig Haarlemmers realiseren zich hoe bijzonder de Nieuwe Groenmarkt is. Een straat, een pleintje op enkele passen afstand van de Grote Markt en de centrale winkelstraten; een langgerekte ruimte zonder begin of eind. Armzalig ingericht, maar misschien daardoor juist een oase van rust, (nog) niet opgenomen in het centrum winkel-horeca gebied. Het is een plek waar we zuinig op willen zijn.

 

De gemeente wil de Nieuwe Groenmarkt en de Krocht herinrichten. De kerk met een aantal omliggende gebouwen zal verkocht worden. Daarmee komen de stedenbouwkundige waarden en de maatschappelijke functies van plein en gebouwen onder druk te staan.

 

Een Buurtcomité wil samen met belanghebbenden -bewoners, ondernemers, gemeente, sociale instellingen en kerkbestuur – werken aan het bewaren en versterken van de waarden van het plein en de bijzondere mix van wonen, werken, ondernemen en bescherming bieden aan mensen die het minder goed getroffen hebben.

Mooie opkomst tijdens de Buurt BBQ op 24 september 2022
Duidelijke rode draad in de historie

Tegen de achtergrond van de schitterende gravenzaal en na een welkomstwoord door wethouder Robert Berkhout nam Vita Teunissen van Bureau Steenhuis/Meurs ons mee door de geschiedenis van de ontwikkeling van de Nieuwe Groenmarkt en Krocht in de afgelopen 600 jaar. Kijk voor haar presentatie in Dossiers. Haar doel was om ons te inspireren voor de nieuwe inrichting van deze plek. De historie laat herkenbare rode draden zien; daaruit gaf zij ons 4 conclusies mee:

  1. Het was een plek waarbij mededogen en inclusie altijd centraal stonden: een klooster, weeshuis, opvang van Belgische vluchtelingen na WO I, St Antoniuskerk, een hogeschool voor meisjes, sociëteit voor eenzame kamerbewoners, Vincentius Vereniging, ontmoetingscentra en Stem in de stad.
  2. Het was ook een minimaatschappij en een zelfredzame buurt van thuislozen, middenstanders en rijke families.
  3. Het is altijd het derde plein van Haarlem geweest: een open ruimte met akkers, kloostermoestuin en -boomgaard, marktplaats en feest/kermisplein geweest.
  4. Altijd op het raakvlak van luwte en levendigheid, eb en vloed van de stad, met de spanning tussen rust en reuring. Veel bezoekers, gebruikers en bewoners.

Ook leuk om te weten: Het huidige buurtcomité blijkt een voorganger te hebben: de projectgroep “De Krocht” heeft eind jaren 70 een grote rol gespeeld bij de totstandkoming van het verbeteringsplan voor straat en woningen. Wij voelen ons met al deze informatie gesterkt om met de co-creatie verder te gaan.

 

> Online versie van de presentatie (11 MB!)

 

Wil je op de hoogte gehouden worden? Hier kan je je aanmelden voor de nieuwsbrief van het Buurtcomité

Kijkje in de historie van de straten

Als je meer wilt weten over het verleden van je buurt

Op 31 januari is er in de Gravenzaal een presentatie over de cultuurhistorie van de Nieuwe Groenmarkt en de Krocht vanaf de Middeleeuwen. Het Erfgoedbureau SteenhuisMeurs vertelt aan de hand van oude tekeningen en foto’s over de functies van de straat en de panden die er toen stonden. Dit levert boeiende feiten en verhalen op die inspiratie kunnen geven voor de nieuwe inrichting.

De bijeenkomst vindt plaats in de Gravenzaal op het stadhuis van 19.30 tot 21.30 uur. Aanmelding vooraf is niet nodig. Vanaf 19.15 kunt u zich melden bij de receptie van het stadhuis, Grote Markt 2.

Dus als u meer wilt weten over hoe uw straat of omgeving er vroeger uitzag, kom dan zeker naar deze bijeenkomst. Op deze avond kunt u ook kennismaken met de leden van de werkgroep, die in de komende maanden aan de slag gaat met het ontwerp van de straten. Als u nog vragen hebt of ideeën die u wilt meegeven aan de werkgroep kan dat na afloop van de presentatie.

 

Wil je op de hoogte gehouden worden? Hier kan je je aanmelden voor de nieuwsbrief van het Buurtcomité

Werkgroep gaat aan de slag

Werkgroep gaat aan de slag

Tijdens de startbijeenkomst op 30 november was er veel enthousiasme om deel te nemen in de werkgroep die aan de slag gaat met het ontwerp van de straat. Vanwege het beperkt aantal plaatsen moest er een keuze gemaakt worden, waarbij gekeken is naar een groep die samen verschillende perspectieven vertegenwoordigt. De deelnemers uit de onderstaande lijst gaan op 7 februari ter inspiratie kijken naar voorbeelden van pleinen in andere steden. Op 15 februari vindt het eerste ontwerpatelier plaats. We zijn erg benieuwd wat daar als eerst idee en aanzet uit gaat komen. Door middel van de nieuwsbrief en de website houden we u op de hoogte. En als u vragen hebt, aarzel dan niet om de leden van de werkgroep of het buurtcomité te benaderen.

 

De werkgroep zal (in willekeurige volgorde) bestaan uit:

Petra de Vries namens Stem in de stad

Jorine ten Wolde namens Re:connect

Daan Dirkson, ondernemer (acupunctuur)

Diantha Dijkzeul, ondernemer horeca (By Lima)

Gina Giavarra, wijkcentrum Buurts

Fenja Heupers, bewoner hofje van Oorschot

Peter Hijzen, bewoner De Krocht 

Huib Nelissen, bewoner Kromme Elleboogsteeg, lid buurtcomité

Michael Kolf, bewoner en ondernemer Nieuwe Groenmarkt, lid buurtcomité

Marco Mok, lid buurtcomité

Micha de Haas, bewoner Nieuwe Groenmarkt, lid buurtcomité

Bernadette Meertens, lid buurtcomité en o.a. Antonius Gemeenschap

Maurice Käss, landschapsarchitect gemeente Haarlem
Ricsi van Beek, stedenbouwkundige gemeente Haarlem

Hans Meijer, beleidsmedewerker verkeersmobiliteit gemeente Haarlem

Marjoleine van Schaik, adviseur erfgoed gemeente Haarlem

Cecile Hubers, gebiedsmanager Centrum  gemeente Haarlem

Edwin Daemen, procesmanager gemeente Haarlem

Jurrian Arnold en/of Pieter Graaff, Open Kaart

 

Blijf op de hoogte
Als je de ontwikkelingen tijdens dit co-creatie proces wilt blijven volgen: het buurtcomité zal op deze site verslag doen van de ervaringen vanuit de buurt.

 

De meer procedurele informatie kan je vinden op de website van de gemeente. Hier kan je je ook aanmelden voor de nieuwsbrief van de gemeente. Voor vragen kan je altijd bij de gemeente nieuwegroenmarkt@haarlem.nl terecht en bij de leden van het buurtcomité.

*zie hier voor het Collegebesluit en andere achtergrondinformatie. > Dossier

 

Wil je op de hoogte gehouden worden? Hier kan je je aanmelden voor de nieuwsbrief van het Buurtcomité

Wensen, zorgen en verhalen komen op tafel

Startbijeenkomst November 2023

De gemeente gaat opnieuw naar de tekentafel en dit keer samen met mensen die wonen of werken in de buurt. Deze boodschap stond centraal tijdens de startbijeenkomst op 30 november. Het ging om een brede kennismaking, waarin bewoners en organisaties letterlijk vanaf hun plek in de straat hun verhaal konden vertellen. Tijdens de avond gaf de gemeente uitleg over de aanpak van het ontwerpproces voor het komend halfjaar. Tevens konden belangstellenden zich aanmelden voor de werkgroep waarin gemeente en buurt in de komende maanden samen aan de slag gaan met een ontwerp.

Het werd een levendige avond, waarin wensen, zorgen en mooie verhalen over de buurt met elkaar werden gedeeld. Men kon kennismaken met de ontwerper en vragen stellen aan experts op gebied van vergroening en waterbeheer. Meningen en suggesties voor de herinrichting werden letterlijk op de tafel gelegd bij het bureau Open Kaart, dat in opdracht van gemeente en buurtcomité het co-creatie proces begeleidt. De inbreng van deze avond evenals wensen van bewoners uit voorgaande jaren worden meegenomen in het ontwerpproces.

 

Wat betekent de co-creatie concreet?

Gemeente en buurt gaan als gelijke partners in een werkgroep aan de slag met een ontwerp. Dit gebeurt tijdens 2 ontwerpateliers in februari en april. Ter inspiratie worden vooraf vergelijkbare pleinen in andere steden bekeken. Ook wordt er gekeken naar de cultuurhistorie van de straten uit vorige eeuwen. De belangstelling voor deelname in de werkgroep was groot en daarom zal er een selectie plaatsvinden om te zorgen voor een zo groot mogelijke diversiteit om de verschillende perspectieven in het ontwerpproces te kunnen meewegen. Als afronding wordt in juni 2024 opnieuw een brede bijeenkomst georganiseerd om de resultaten van het ontwerpproces aan de buurt te presenteren. Na deze fase van co-creatie zal het ontwerp door de gemeente worden uitgewerkt tot een voorlopig ontwerp ten behoeve van inspraak en vervolgens ter besluitvorming worden voorgelegd aan de gemeenteraad.

 

Blijf op de hoogte
Als je de ontwikkelingen tijdens dit co-creatie proces wilt blijven volgen: het buurtcomité zal op deze site verslag doen van de ervaringen vanuit de buurt.

 

De meer procedurele informatie kan je vinden op de website van de gemeente. Hier kan je je ook aanmelden voor de nieuwsbrief van de gemeente. Voor vragen kan je altijd bij de gemeente nieuwegroenmarkt@haarlem.nl terecht en bij de leden van het buurtcomité.

 

*zie hier voor het Collegebesluit en andere achtergrondinformatie. > Dossier

 

Wil je op de hoogte gehouden worden? Hier kan je je aanmelden voor de nieuwsbrief van het Buurtcomité

Start van de herinrichting

Aankondiging Startbijeenkomst

Eindelijk gaat het gebeuren: na jaren van stilstand heeft de gemeente eindelijk besloten de herinrichting van de Nieuwe Groenmarkt en de Krocht op te pakken. Uit het Collegebesluit: “De wens om de Nieuwe Groenmarkt en de Krocht opnieuw in te richten, te vergroenen en de leefbaarheid te verbeteren, sluit aan bij het coalitieakkoord en is een van de afspraken uit het Convenant Binnenstad 2023-2027.” *

Ook is besloten om het ontwerp te maken door middel van co-creatie met het buurtcomité en andere betrokkenen. Het voorstel van een (half ondergrondse) fietsenstalling onder de Nieuwe Groenmarkt is nu definitief van de baan.

Daarom wordt er een nieuw plan gemaakt. En dit keer samen met de mensen die de straten het beste kennen omdat ze er wonen, werken of om andere reden vaak verblijven. Op donderdagavond 30 november is de startbijeenkomst. Bewoners en ondernemers in de straten ontvangen de uitnodiging in de brievenbus. Deze co-creatie is een samenwerking tussen Gemeente Haarlem en het Buurtcomité. Zij nodigen iedereen uit om op 30 november te horen hoe dat ontwerpproces in de komende maanden eruit gaat zien en om wensen en ideeën voor de herinrichting in te brengen. Zie hier de uitnodiging. Graag tot ziens op 30 november!

*zie hier voor het Collegebesluit en andere achtergrondinformatie. > Dossier

Wil je op de hoogte gehouden worden? Hier kan je je aanmelden voor de nieuwsbrief.

Mandaat voor het buurtcomité

September 2023

Door middel van een kleine enquête heeft het buurtcomité onderzocht of zij mandaat heeft om de buurt te vertegenwoordigen in het co-creatie proces met de gemeente en andere betrokkenen. Voor de uitkomsten zie in Dossier. Dank voor het invullen en voor het mandaat! Ook voor de suggesties voor de verbetering van de straten en de aanmelding van bewoners die op een of andere wijze willen bijdragen aan het proces als daar ruimte voor is. In de loop van oktober wordt duidelijk hoe die co-creatie wordt georganiseerd en dan zullen we hen informeren. Wordt vervolgd!

Ook dit document vindt u onder > Dossier.

 

Wil je op de hoogte gehouden worden? Hier kan je je aanmelden voor de nieuwsbrief.

Positief besluit over co-creatie

Juli 2023

Burgermeester en wethouders zijn akkoord gegaan met het voorstel tot herindeling van onze straten. Uit het Collegebesluit: “De wens om de Nieuwe Groenmarkt en de Krocht opnieuw in te richten, te vergroenen en de leefbaarheid te verbeteren, sluit aan bij het coalitieakkoord en is een van de afspraken uit het Convenant Binnenstad 2023-2027.” Ook is besloten om het ontwerp te maken door middel van co-creatie met het buurtcomité en andere betrokkenen. Het voorstel van een (half ondergrondse) fietsenstalling onder de Nieuwe Groenmarkt is nu definitief van de baan. Dit Collegebesluit is te vinden onder Dossier. Het document zal nog wel na het zomerreces worden voorgelegd aan de gemeenteraad. De voorbereidingen van het co-creatie proces zijn begonnen. Meer informatie hierover volgt na de zomer.

De plannen voor verbetering van de Nieuwe Groenmarkt worden ook genoemd in het Beleidsplan voor de hele binnenstad. Bij de invulling van de Gebiedsopgave Centrum 2023-2026 hebben enkele buurtcomité leden hun medewerking verleend. Ook dit document vindt u onder > Dossier.

Wil je op de hoogte gehouden worden? Hier kan je je aanmelden voor de nieuwsbrief.

Laatste stand van zaken: Co-creatie, BBQ, ...
August 2022

Op 13 juli sprak het buurtcomité met vertegenwoordigers van de afdeling Gebiedsmanagement, Nieuwe Democratie en de stadsarchitect Willem Hein Schenk over haar voorstel voor een co-creatie proces. In dit voorstel zullen bewoners, ondernemers en instellingen samen met de gemeente een plan maken voor de herinrichting van de straten. Het verzoek is positief ontvangen. Hoe de aanpak van dit experiment eruit gaat zien wordt na de zomervakantie uitgewerkt.

 

Als aftrap van dit co-creatie proces en om elkaar beter te leren kennen wordt er op zaterdag 24 september een BuurtBBQ georganiseerd. De bewoners en ondernemers rondom de Nieuwe Groenmarkt zullen hiervoor een uitnodiging in de bus ontvangen.

 

Ondertussen is bekend gemaakt dat de Groenmarktkerk naar alle waarschijnlijkheid per 1 januari 2023 wordt verkocht aan de evangelische geloofsgemeenschap Re:connect. Het rijksmonument wordt dus niet gesloten, maar het katholieke parochiebestuur met de Bavokathedraal als hoofdkerk gaat het gebouw afstoten. Dit is met name treurig voor de Groenmarktgemeenschap die jarenlang de kerk heeft beheerd en haar dagelijks heeft opengesteld voor tientallen Haarlemmers en toeristen die binnenlopen voor een moment van stilte en een kaarsje. Vanuit de kerk worden regelmatig activiteiten georganiseerd voor kwetsbare of eenzame mensen, vaak samen met de andere maatschappelijke organisaties in de straat. Recent werd hier Sociaal & Culinair Haarlem gehouden. Voorlopig zullen dit soort initiatieven vanuit de ernaast liggende pastorie worden voortgezet, totdat ook dit gebouw is verkocht.

 

 

 

Wil je op de hoogte gehouden worden? Hier kan je je aanmelden voor de nieuwsbrief.

Stand van zaken, maart 2022
Maart 2022
Het buurtcomité heeft aan de gemeente een voorstel voorgelegd om door middel van co-creatie met alle betrokken partijen gezamenlijk tot een (tijdelijke) inrichting van de straten te komen. Bijvoorbeeld door middel van een buurtspel: '> serious gaming', dat tegenwoordig vaker wordt ingezet bij ruimtelijke ordening. Het comité is benieuwd of de gemeente ingaat op dit voorstel voor een experiment. 
 

Er is nog geen duidelijkheid over de toekomst van de kerk en de ernaast liggende gebouwen. Het parochiebestuur houdt een marktconsultatie voor zowel het kerkgebouw als de pastorie. Er is een kans dat de kerk apart wordt verkocht. Dit geeft voor de parochianen nog steeds een onzekere situatie, maar met vrijwilligers houden zij de kerk elke werkdag open. Ook worden er weer concerten georganiseerd, waarvan de opbrengst bestemd is voor het onderhoud van de kerk. Zoals de huidige grote schilderbeurt van de buitenkant.  Zie voor de concerten en andere evenementen de concert agenda op de site www.groenmarktkerk.nl

 

Februari 2022

Begin februari stond in het Haarlems Dagblad het bericht dat het voormalige V&D-gebouw op de hoek van de Botermarkt en Verwulft verkocht is en dat de nieuwe eigenaar met de gemeente overeengekomen is dat er in de kelders een openbare fietsenstalling komt. Dit kan betekenen dat het stil gelegde proces van de herinrichting van de Nieuwe Groenmarkt/Krocht binnen afzienbare tijd weer wordt opgestart.

Dat het project in najaar 2019 onhold is gezet heeft te maken met de vraag of er een boven- of ondergrondse fietsenstalling aan de Nieuwe Groenmarkt zal komen. De gemeente wil eerst daarover een besluit nemen voordat men verder kan gaan met de invulling van de straten. Of die fietsenstalling er komt, is afhankelijk van de uitkomst van gesprekken van de gemeente met de eigenaar van het voormalig V&D- gebouw. Als de gemeente namelijk gebruik mag maken van de winkelkelders als fietsenstalling vervalt het voornemen van een extra stalling onder de Botermarkt en houdt de gemeente een budget over voor een ondergrondse stalling aan de Nieuwe Groenmarkt. Zo was het plan.

Nu er eindelijk duidelijkheid is over de beschikbaarheid van de winkelkelders hopen we dat het project van herinrichting binnen afzienbare tijd weer opgestart zal worden. Al zal een besluit tot een kostbare ondergrondse fietsenstalling ongetwijfeld pas na de verkiezingen worden genomen.

Voor het Buurtcomité gaat het bij de herinrichting om veel meer aspecten dan (alleen) de komst van de fietsenstalling. In november van het afgelopen jaar heeft het Buurtcomité overleg gevoerd met de afdeling Centrummanagement van de binnenstad en de voorkeur uitgesproken om gezamenlijk met alle belanghebbenden tot een invulling van de straten te komen. Daarbij denken we aan een proces van co-creatie. Zo’n proces is echter anders dan de bekende inspraakprocedure van de gemeente. Afgesproken is dat het Buurtcomité met een voorstel voor zo’n aanpak zal komen en dat de afdeling centrummanagement dan zal bekijken wat er mogelijk is. Als de definitieve herinrichting van de straat nog lang uitblijft hebben we voorgesteld om met zo’n co-creatie proces te experimenteren gericht op tijdelijke verbeteringen van de straat.

Wil je op de hoogte gehouden worden? Hier kan je je aanmelden voor de nieuwsbrief.

Waarom is er een buurtcomité?
In 2017 maakt de gemeente Haarlem plannen voor de herinrichting van de Nieuwe Groenmarkt en de Krocht. Het voornemen was om deze straat te betrekken bij het winkelgebied. Een viertal ontwerpen zijn voor inspraak aan de buurt voorgelegd.

Door het onderzoek naar de mogelijkheden van een (ondergrondse) fietsenstalling op deze of andere plekken in de binnenstad is het besluit uitgesteld en ligt het project al jaren stil. In dezelfde tijd werd duidelijk dat het kerkbestuur van de H. Antonius van Padua kerk het kerkgebouw en de naastliggende panden wil verkopen. Ook dat plan laat weinig vooruitgang zien, waarbij de corona pandemie extra vertraging heeft gebracht. De enige zichtbare verandering is dat de straat autoluw is geworden.

Ondertussen hebben bewoners en sociale instellingen zich gerealiseerd welke historisch en sociaal-maatschappelijke waarden deze straat kenmerken en wat de risico’s zijn als bij de invulling van de publieke ruimte alleen economische en infrastructurele criteria worden gehanteerd. In diverse bijeenkomsten is het buurtcomité met bewoners, instellingen en gemeente hierover in gesprek gegaan. Haar doel is om gezamenlijk tot een invulling te komen dat het unieke karakter van de buurt bewaart en versterkt.

Zie Dossier voor de documenten en inhoud van bijeenkomsten 2017-2021.
Wie zit in het buurtcomité?
  • Brian Brouwer, Zoetestraat 14
  • Mike en Ria Cowley, Nw. Groenmarkt 31
  • Eilis Denkers, Nw. Groenmarkt 3-B
  • Micha de Haas, Nw. Groenmarkt 2
  • Michael Kolf, Nw. Groenmarkt 41
  • Bernadette Meertens, Groenmarktkerk, Nw. Groenmarkt 12
  • Marco Mok, Nassaustraat 7A
  • Huib Nelissen, Kromme Elleboogsteeg 5-7
  • Joris Obdam, Antonius Gemeenschap, Nw. Groenmarkt 12

(op alfabetische volgorde)

Wil je meer over ons weten, lees dan hier verder > Even voorstellen

Hoe kan ik het laatste nieuws ontvangen?

Wil je alle ontwikkelingen op de voet volgen en onze nieuwsbrief ontvangen, schrijf je dan hieronder in. 

Nieuwe Groenmarkt, 1909
SCHUIF

De Nieuwe Groenmarkt is een straat en plein in de Binnenstad van Haarlem. De straat is een korte, maar brede straat en loopt van de Zijlstraat tot aan het Krocht. Aan de Nieuwe Groenmarkt staat de tussen 1843 en 1844 gebouwde Groenmarktkerk, een van de vier in deze straat te vinden rijksmonumenten. De Groenmarktkerk is de gebruikelijke aanduiding voor de Sint Antoniuskerk aan de Nieuwe Groenmarkt te Haarlem. Het is de op een na oudste thans nog Rooms-katholieke kerk van Haarlem. De kerk werd gebouwd in 1843 en 1844. Patroon van de kerk is de heilige Antonius van Padua. De kerk werd ontworpen door de Vlaamse architect Tieleman Franciscus Suys, die ook de Mozes en Aäronkerk (eveneens gewijd aan de heilige Antonius) in Amsterdam bouwde. De stijl is neoclassicistisch met een barokke inslag. Het toenmalige Ministerie van Erediensten stelde o.a. de eis dat deze kerk plaats moest bieden aan 2000 personen. Door deze eis is het oorspronkelijke bouwplan gewijzigd. De gevel is verbreed met kale bakstenen en de binnenzijde met een galerij zodat het gebouw uiteindelijk van een één- naar een driebeukige kerk is geworden. De tweede galerij is uiteindelijk in 1854 bijgebouwd.

[bron: Wikipedia]

Blijf op de hoogte ...

.. en schrijf je in voor de nieuwsbrief.